Ο ρομαντικός χρωστήρας του άγγλου περιηγητή καλλιτέχνη Εντουαρντ Λιρ αποκαλύπτει – σε μια έκθεση στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης της Κέρκυρας – τα παρθένα τοπία των Επτανήσων του 19ου αιώνα, απαλλαγμένα από την αρχαιολατρία της εποχής του
«Γύρω στις 3 το πρωί αγκυροβολήσαμε στον όμορφο παράδεισο της Κέρκυρας και να ‘μαι κοιτάζοντας έξω την πιο ήρεμη από τις θάλασσες, με τις κορυφογραμμές των κατάφυτων με κυπαρίσσια λόφων και διάσπαρτων με εξοχικές κατοικίες ώς τη θάλασσα…», έγραφε στο ημερολόγιό του στις 19 Απριλίου 1848 ο άγγλος ταξιδευτής Εντουαρντ Λιρ.
Είναι μία από τις σημειώσεις θαυμασμού του άγγλου εικονογράφου και ποιητή της βικτωριανής εποχής. Ο οποίος στο πνεύμα των περιηγητών του 19ου αιώνα ταξίδεψε στην Ελλάδα, γοητεύτηκε από το Ιόνιο κι εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα ζωγραφίζοντας ακουαρέλες, ελαιογραφίες, φιλοτεχνώντας σχέδια και χαρακτικά.
Ως σχολαστικός από τη φύση του και εντυπωσιασμένος από την ομορφιά του τόπου, ο Λιρ έδωσε λεπτομέρειες στις γωνίες των έργων του και στις σελίδες του ημερολογίου του και δεν είναι υπερβολή να σκεφτούμε ότι αν ζούσε σήμερα θα ήταν ένας επιτυχημένος χρήστης των σελίδων κοινωνικής δικτύωσης.
Διακόσια χρόνια από τη γέννησή του, η σχέση του φιλάσθενου άγγλου καλλιτέχνη με τα Επτάνησα και ιδιαίτερα με την Κέρκυρα αποτυπώνεται στη μεγάλη έκθεση που εγκαινιάστηκε στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης κάτω από τη στέγη των Ανακτόρων Αρχαγγέλου Μιχαήλ και Αγίου Γεωργίου της Κέρκυρας.
Πολιτισμός και τουρισμός: το νέο προϊόν που η Κέρκυρα πρόσθεσε στις επιλογές των επισκεπτών της. Ο Λιρ, με τους ατέρμονους ορίζοντες, βράχια λουσμένα στο φως του δειλινού, θάλασσες πλαισιωμένες από την αύρα του ξημερώματος, προσφέρει το μερίδιό του.
Στα μέσα του 19ου αιώνα ταξίδεψε με τα πόδια ή ιππεύοντας στην ανεξερεύνητη Ελλάδα. Τα παρθένα τοπία που συνάντησε το βλέμμα του τα απέδωσε ζωγραφικά. «Ολοένα και περισσότερο έχω την εντύπωση ότι τελικά θα είμαι κυρίως γνωστός ως “Ο Ζωγράφος της Ελλάδας”», δήλωνε ο ίδιος μόλις εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα, το 1856.
Η έκθεση «Ο Εντουαρντ Λιρ και τα Ιόνια Νησιά» αποτυπώνει στιγμιότυπα από τα ταξίδια του στο Ιόνιο. Η σημασία της έγκειται στο γεγονός ότι «στα αόριστα μελαγχολικά τοπία από τα Επτάνησα που ο Λιρ αποδίδει με ρομαντική περιγραφικότητα, οι συμπατριώτες του εισπράττουν εξ αποστάσεως τις πρώτες πληροφορίες για την περιοχή», επισημαίνει η επιμελήτρια της έκθεσης και διευθύντρια του Μουσείου Ασιατικής Τέχνης Δέσποινα Ζερνιώτη.
Το εικοστό από τα είκοσι ένα παιδιά της οικογένειας του χρηματιστή Τζερεμάια Λιρ και της γυναίκας του Αν, ήταν γνωστός στην πατρίδα του για ποιήματα και γραπτά με παραδοξολογίες (α-νοησίες) και έργα με ζωολογικού τύπου απεικονίσεις. Ωστόσο, με τα τοπία από τις εξορμήσεις του στη Μεσόγειο εξασφάλιζε τα προς το ζην.
«Το σύνολο της ελληνικής παραγωγής του αποτελεί ένα μοναδικό θησαυροφυλάκιο οπτικών μαρτυριών για το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας του 19ου αιώνα. Για την εικόνα του τοπίου πριν από τη νεοελληνική παραμόρφωση και τις παρεμβάσεις της ανάπτυξης», επισημαίνει η Φανή-Μαρία Τσιγκάκου, επιμελήτρια ζωγραφικής στο Μουσείο Μπενάκη.
Το χιούμορ του Λιρ τον παρότρυνε να αποτυπώνει ακόμη και στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής των κατοίκων: χωρικοί με τοπικές φορεσιές των Επτανήσων κουβεντιάζουν μπροστά σε καλύβες ή εκκλησιές, ποζάρουν πλάι σε κατσίκες, ενώ στα σκίτσα του απαθανάτισε και λεπτομέρειες από γάμους και τοπικά πανηγύρια.
