As soon as she appeared and the presence of Kiki Dimoula was noticed in the packed "Alexandra Trianti" hall of the Athens Concert Hall on Tuesday afternoon (29/1) the first scattered applause also fell. When the spotlights lit up her white hair, not a few stood to applaud the 81-year-old poet as she slowly climbed the steps leading to the stage. "It would be the first time he stayed in one place for that long without smoking" and he finally succeeded.

Not in her case, it is probably needless to mention that a significant part of the youth who read it fanatically was also waiting for it in the audience. After all, "you don't need an occasion to honor Kiki Dimoulas" as the writer Yiannis Efstathiadis said at the beginning of the event (which was made in honor of this "unique literary artist" as her translator Cecile Inglesi Margellou called her, on the occasion of the publication of an anthology of her poems in the English language.

The evening indeed, beyond the expected good reasons, she also had an air of extroversion without necessarily referring to the ambassadors who attended her. Recently - after the poet's recent interview that was featured on the front page of the "International Herald Tribune" and republished by the "New York Times" - a lot has been said, even the magic word "Nobel" was heard.

One had the impression, however, that he was attending an event that had a specific goal and was part of a strategy, even if in some places it was unnecessarily pompous. Διακηρυγμένος σκοπός της δίγλωσσης έκδοσης με τα 79 ποιήματα της Κικής Δημουλά υπό τον τίτλο «The Brazen Plagiarist» (Η θρασεία λογοκλόπος) από τη Margellos World Republic of Letters (MWRL) του Yale University Press, είναι η παγκόσμια αναγνώριση και η βράβευση του έργου της.

«Υποκλίνομαι στην ασύγκριτη εθνική ποιήτρια της Ελλάδας που είναι τώρα και παγκόσμια ποιήτρια» είπε σε μαγνητοσκοπημένο μήνυμά του ο διευθυντής του Yale University Press Τζον Ντόνατιτς χαρακτηρίζοντας μάλιστα «ντροπή» το γεγονός ότι μονάχα «το 3% των τίτλων που κυκλοφορούν στις ΗΠΑ αντιστοιχούν σε μεταφρασμένη λογοτεχνία».

Η μεταφράστρια Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλλου ανέδειξε τη σημασία της μετάφρασης – μια «βαθιά πολιτική πράξη» – στην εξέλιξη του πολιτισμού και στην προσέγγιση της ετερότητας «γιατί το δούναι και λαβείν είναι μια σχέση αμφίδρομης και διαρκώς επαναδιαπραγματεύσιμης ισοτιμίας». Επιπλέον η ειδική εκδοτική σειρά της MWRL με την εκδοτική σφραγίδα του Yale University Press δημιουργήθηκε στα τέλη του 2007 με σκοπό ακριβώς να μετριάσει «την τρομακτική απουσία της μεγάλης παγκόσμιας λογοτεχνίας στην αγγλική γλώσσα». Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Ελλάδα το ποσοστό της μεταφρασμένης λογοτεχνίας αντιστοιχεί στο 40% των τίτλων.

To them 50 έως τώρα τίτλους αυτής της σειράς, the 10% αφορά βιβλία ελλήνων λογοτεχνών, ποσοστό που αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν σκεφθεί κανείς ότι συστεγάζονται τρόπον τινά σε αυτήν 19 διαφορετικές γλώσσες. «Οι Έλληνες έχουμε να προσφέρουμε στο παγκόσμιο γίγνεσθαι και πράγματα πέραν της αρχαίας μας κληρονομιάς» τόνισε η ίδια αναφερόμενη και στην επιθυμία του συζύγου της Ντόρη – που γιόρταζε την Τρίτη τα εξηκοστά του γενέθλια – «να εκδώσουμε εμείς την Κική στα αγγλικά, ένα από τα μεγαλύτερα σύγχρονα πνευματικά κεφάλαια του τόπου». Είπε επίσης ότι τα περιοδικά «Τhe New Yorker» και «Vanity Fair» θέλουν να πάρουν συνέντευξη από την ποιήτρια. Τέλος αναφέρθηκε στην εξ αποστάσεως «δύσκολη αλλά συναρπαστική» μεταφραστική περιπέτεια που είχε με την αμερικανίδα ποιήτρια Ρίκα Λέσερ η οποία παραδόξως δεν μιλάει καθόλου ελληνικά.

Στην εκδήλωση προβλήθηκε βιντεοσκοπημένο απόσπασμα από το «Μονόγραμμα» του Γιώργου και της Ηρώς Σγουράκη με την ποιήτρια να μιλάει για τα παιδικά και νεανικά της χρόνια στην Κυψέλη κρατώντας στο χέρι μια βεντάλια (ολόκληρο, προσεχώς, στη ΝΕΤ), ενώ οι ηθοποιοί Κατερίνα Διδασκάλου και Μαρίνα Ψάλτη διάβασαν ποιήματά της στην αγγλική και την ελληνική γλώσσα αντίστοιχα.

Οι παρευρισκόμενοι, including, άκουσαν μελοποιημένο από τον Νίκο Ξυδάκη το ποίημα της Κικής Δημουλά «Μελαγχολία» (από τη συλλογή «Έρεβος» με την οποία εμφανίστηκε η ίδια στα γράμματα το 1956), το πρώτο μέρος από το «Δύο μικρά ποιήματα για ένα αίνιγμα και έναν δρόμο» από τη συλλογή «Επί τα ίχνη» (1963) μελοποιημένο από τον Τάσο Ρωσόπουλο και τον Χρήστο Παπαγεωργίου (με τις κινηματογραφικές οδηγίες του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου) να αυτοσχεδιάζει στο πιάνο του «σχολιάζοντας» στίχους της ποιήτριας.

Ο Γιάννης Ευσταθιάδης, ο οποίος συντόνισε τη βραδιά είπε, αναφερόμενος στο αν και κατά πόσον δύναται να μελοποιηθεί η ποίηση της Δημουλά, ότι «με μουσικούς όρους η ποίησή της είναι μια διαφωνία» καθώς η ίδια «αφαιρεί τη μουσική για να ακουστούν οι ήχοι των λέξεων ώστε να μας υπενθυμίσει έτσι ότι δεν υπάρχει μόνο ο χρόνος της μουσικής αλλά και η μουσική του χρόνου».

Η Κική Δημουλά πήρε τον λόγο έπειτα από περίπου δύο ώρες κατά τις οποίες παρακολουθούσε τις διάφορες καλλιτεχνικές μεταποιήσεις όπου «ο καθένας μετέφρασε την ποίησή μου με τη δική του έμπνευση και τις δικές του νότες». «Ο μεταφραστής είναι συνδημιουργός» τόνισε μεταξύ άλλων και «πρέπει να μερεμετίζει τα ρήγματα της γραφής» όπου η άλλη γλώσσα είναι πιο γενναιόδωρη. «Η ευέλικτη μετάφραση της Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλλου συγκέρασε τη διπρόσωπη ουσία των λέξεων δίδοντας ένα πιστοποιητικό μεταφραστικής νομιμότητας». Είναι «μια μετάφραση τόσο διάφανη ώστε αναπνέει από κάτω ο προβληματισμός της γενέτειρας γλώσσας» είπε.

Διερωτήθηκε χαμηλόφωνα αν «υπήρχε η ποίηση πριν από τη δημιουργία του κόσμου και του φόβου» σε μια ακόμη προσωπική κατάθεση για την ουσία της τέχνη της. Ευχήθηκε δε «να διασωθεί η ένδεια του βίου μας από συνταρακτικά γεγονότα». Ευχαρίστησε τον Θεό «που και ο ίδιος μας κρύβεται» και κατέληξε στο ότι η ποίηση είναι πιθανότατα «ένα είδος κιβωτού για να σωθούμε από τον κατακλυσμό τόσων αληθειών».

Διάβασε ποιήματά της, ευχαρίστησε ιδιαιτέρως τους πολλούς ακαδημαϊκούς που παρέστησαν στην εκδήλωση και χάρηκε με το παρατεταμένο χειροκρότημα του κοινού στο τέλος. Το ευχαριστιέται ακόμη, με μια συγκρατημένη και μελαγχολική καρτερικότητα.