If today's Athenian could go back a century and a half and face his working environment 1857, the year that the light gas factory was founded in today's Technopolis of the Municipality of Athens, he would discover conditions that perhaps reminded him of concentration camps. In one of the first industries of the capital, the kerosene plant created to meet the needs for public lighting, the work exceeds eight hours – which will be established in Greece as soon as 1919. Employees work without protective masks and work uniforms (factory safeguards were established around the decade 1930).
From the medical records of the factory it appears that the workers have respiratory problems and also the disease of cancer, with the most difficult conditions prevailing in the ovens, where the flue gas is cleaned of tar, the ammonia, naphthalene and hydrogen sulfide, materials unhealthy for the human body. The penal code also states that a day's wages will be deducted from anyone who does not pour the required amount of coal into the mouth of the furnace.
"The factory belongs to the category of heavy industry, but… it's still 19th century. The trade union movement took shape in the interwar period (1920-1930), so the claims for workers' rights started to become more intense. No one was forcing them to work under these conditions, but only the financial need" notes the historian Mr. Yannis Stogiannidis, who consulted historical records and collected testimonies in collaboration with the scientific team that supported the creation of the Industrial Gas Museum, which opened its doors last Sunday in Technopolis. The visitor has the opportunity to tour the factory facilities, to follow the gas production line and discover a now forgotten chapter of Athenian history.
"Light gas as the 1890 it is mainly used for lighting the streets and maybe for the shops and some shop windows" says Mr. Stogiannidis. "Homes until then were lit by candles or oil lamps and people were warmed by wood stoves. The upheaval it brings 1890 the kerosene is that it enters the house, gives basic uses, such as heating, the lighting, the operation of the kitchen and water heater".
The light gas factory is founded by the Frenchman Francis Theofilos Feraldis and when he takes over, the 1887, the Italian mineralogist Giovanni Battista Serpieri is not long in reaching his prime. The use of kerosene enters many homes. “The 1880 the factory numbers from 800 as 1.000 workers, number maintained until the 1930s".
The factory is male-dominated. In contrast to the same type of factories in other countries, here women work only in administrative services, in secretarial support or cleaning. The workers come from low social strata, mainly from areas neighboring Athens, but also several from insular and mainland Greece, while there are no immigrants.
"The great population change in Gazochori (the surrounding densely populated district where workers had begun to settle from the 1860) just brings it 1970 and 1980 the arrival of the Pomaks" says Mr. Stogiannidis. “The living conditions from the 1890 until the 1930 in Gazochori they were degraded. There was crime and outbreaks of epidemic diseases such as tuberculosis and malaria. Residents have been complaining about living conditions since the beginning of the 20th century. The factory created problems in their daily lives, first and foremost the exhaust gas that covered their houses and clothes".
The onslaught of electricity
Η ελπίδα τους να κλείσει αρχίζει να διαφαίνεται ως προοπτική όταν το 1950 ιδρύεται η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (PPC), η οποία παρέχει ηλεκτρισμό στα σπίτια – whereas until then electricity was mainly used in industries and street lighting. "It was natural that the use of gas lighting would decline. Ο ηλεκτρισμός ήταν πολύ πιο ασφαλής για τη χρήση στο σπίτι, prof’ ότι το φωταέριο προκαλούσε αρκετές παθήσεις, όπως ασφυξία και δηλητηρίαση, όταν κανείς ξεχνούσε ανοιχτή την παροχή. Αυτό επηρεάζει τους εργαζομένους οι οποίοι μειώνονται περισσότερο του 50% στη δεκαετία του 1950. Οταν μια νέα ενέργεια κερδίζει το καταναλωτικό κοινό της πόλης και της χώρας και κάνει άλματα τις δεκαετίες του 1950 and his 1960, το φωταέριο παρακμάζει. The 1938 αποχωρούν οι ξένοι επιχειρηματίες. Και το 1952 ιδρύεται η Δημοτική Επιχείρηση Φωταερίου Αθηνών».
Fri.’ όλα τα προβλήματα η κατάσταση των εργαζομένων βελτιώνεται. From the 1950 το προσωπικό αρχίζει να μειώνεται, αυξάνονται όμως τα δικαιώματα και οι παροχές προς τους εργαζομένους, βελτιώνονται οι αμοιβές τους ενώ αυξάνεται δραστικά η εσωτερική οργάνωση του εργοστασίου, το οποίο αποκτά ένα πιο εταιρικό προφίλ. Το φωταέριο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται, κυρίως από κάποιες αθηναϊκές μονοκατοικίες, από νοσοκομεία και από λίγες αλλά μεγάλες βιομηχανίες, όπως η ΕΒΓΑ, η ΟΣΡΑΜ κ.ά. Κοστίζει περίπου κατά 1/5 λιγότερο από τον ηλεκτρισμό, αλλά τελικά η εποχή θα το προσπεράσει: the 1984 το εργοστάσιο κλείνει οριστικά.
«Ευτυχώς στη δεκαετία του 1980 το έργο διασώθηκε ως βιομηχανικό μνημείο και κηρύχτηκε διατηρητέο» λέει ο κ. Κωστής Μπιτζάνης, διευθύνων σύμβουλος της Τεχνόπολης. «Στη δεκαετία του 1990 έγινε η αποκατάσταση του εξοπλισμού και των κτιρίων. Το μόνο που απέμενε ήταν να γίνει μουσείο και να διηγηθεί την ιστορία του, κάτι που συνέβη με πρωτοβουλία της τωρινής δημοτικής αρχής και με εντυπωσιακά χαμηλό προϋπολογισμό».
According to Mr. Μπιτζάνη, δεδομένου ότι δημιουργήθηκε ένας Τομέας Μουσείων του Δήμου και οι αμοιβές όσων συνεργάστηκαν για το Μουσείο Φωταερίου καλύφθηκαν από την Τεχνόπολη, το κόστος του δεν ξεπέρασε τις 300.000 euro. The 50% καλύφθηκε από εταιρείες φυσικού αερίου («που θεώρησαν τους εαυτούς τους συνεχιστές της ιστορίας»), το υπόλοιπο από τα έσοδα της Τεχνόπολης.
«Ο Καραγκιόζης γκαζιέρης»
«Οι τέχνες συναντούν τη βιομηχανία» είναι ο τίτλος του αφιερώματος που φιλοξενείται από τις 27 Ιανουαρίου στον χώρο του Βιομηχανικού Μουσείου Φωταερίου. Περιλαμβάνει την έκθεση δώδεκα εικαστικών με τίτλο «Υποπροϊόντα», σε επιμέλεια του Αλέξανδρου Ψυχούλη, την έκθεση «Εργάτες» σε επιμέλεια του Πλάτωνα Ριβέλλη, μια φωτογραφική έκθεση αφιερωμένη στα βιομηχανικά θεματικά μουσεία του Πολιτιστικού Ιδρύματος του Ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς, προβολές κινηματογραφικών ταινιών με θέμα τη βιομηχανία, σε επιμέλεια της Σώτης Τριανταφύλλου, καθώς και παραστάσεις θεάτρου σκιών από τον Σωτήρη Χαρίδημο με τίτλο «Ο Καραγκιόζης γκαζιέρης».
Το πρώτο Σαββατοκύριακο λειτουργίας του περισσότεροι από 2.000 Αθηναίοι επισκέφθηκαν το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου – μια πρώτη δικαίωση των υπευθύνων της Τεχνόπολης, οι οποίοι επιδιώκουν η χρηματοδότησή του να καλύπτεται από τις επισκέψεις (1 ευρώ η είσοδος) και το πωλητήριο. Να σημειωθεί ότι στον ιδιαίτερο χώρο του πωλητηρίου όλα τα αντικείμενα, από τα κοσμήματα ως τα σημειωματάρια και τις κασετίνες, συνδέονται με την ιστορία και την αισθητική αυτού του τόσο αναγνωρίσιμου τοπωνυμίου της Αθήνας.
