Archives par mot-clé : Δόμνα Σαμίου

Πέθανε η Δόμνα Σαμίου

Η σημαντικότερη ερμηνεύτρια αλλά και ερευνήτρια της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής

Η Δόμνα Σαμίου η σημαντικότερη ερμηνεύτρια αλλά και ερευνήτρια της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, πέθανε το βράδυ του Σαββάτου, μετά από προβλήματα υγείας που παρουσίαζε το τελευταίο διάστημα. Αφιέρωσε και αφιερώθηκε στη διάδοση της παραδοσιακής μουσικής και του παραδοσιακού τραγουδιού, εφόσον το υπηρέτησε ουσιαστικά από τα 13της χρόνια. Θα κηδευτεί την Τρίτη, à 3 το απόγευμα, από το νεκροταφείο της Νέας Σμύρνης.

Ας δούμε όμως πως η ίδια η Δόμνα Σαμίου, περιγράφει αυτή τη σχέση που είχε με τη μουσική στην ιστοσελίδα της : «Το αυτί μου εμένα από τότε, σαν παιδάκι που ήμουνα, έπαιρνε όλους τους ήχους και τις μουσικές. Ο πατέρας μου έψελνε πάρα πολύ ωραία, δεν ήταν ψάλτης ο άνθρωπος, αλλά έψελνε και τραγουδούσε επίσης πολύ ωραία. Θυμάμαι όταν γύριζε από τη δουλειά του μ’ έπαιρνε στα γόνατά του και με ταχτάριζε και μου έλεγε, ας πούμε, Ταχτιρί πού πας μωρή, στον τσοπάνο για τυρί, και τυρί δε βρήκαμε, τον τσοπάνο δείραμεή άλλα διάφορα, ας πούμε, Το παιδί θέλει χορό, τα βιολιά δεν είν’ εδώ, κι όποιος πάει να τα φέρει, ένα τάληρο στο χέρι

Ήτανε και η εκκλησία ο άγιος Νικόλαος κοντά και κάθε Κυριακή πήγαινα μαζί με τον πατέρα μου και παρακολουθούσα τη λειτουργία, βέβαια όχι από θρησκοληψία αλλά γιατί μου άρεσε αυτή η μουσική, το είχα σαν να πήγαινα σε μια συναυλία, ας πούμε. Σιγά σιγά είχα μάθει όλη τη λειτουργία απ’ έξω, τις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας, τους Χαιρετισμούς, θυμάμαι πως είχα μάθει και το «Άσπιλε, αμόλυντε..», που λένε στο τέλος των Χαιρετισμών, που στέκεται ένα παιδάκι μπρος στο Χριστό κι ένα άλλο στην Παναγία, όλο αυτό το κομμάτι το έλεγα απ’ έξω».

Βιογραφικό σημείωμα

Η Δόμνα Σαμίου γεννήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 1928 στην Καισαριανή της Αθήνας.

Οι γονείς της ήταν μικρασιάτες πρόσφυγες από το Μπαϊντίρι, χωριό της περιοχής της Σμύρνης. H μητέρα της ήρθε στην Ελλάδα το 1922, ο πατέρας της, αιχμάλωτος στρατιώτης, λίγο αργότερα, με την Ανταλλαγή. Στο περιβάλλον της Καισαριαννής είχε τα πρώτα μουσικά της ακούσματα απ’ τα οποία και πήγασε η αγάπη της για την παραδοσιακή μουσική.

Σε ηλικία 13 ετών η Δόμνα Σαμίου έχει την πρώτη διδακτική επαφή με τη βυζαντινή και τη δημοτική μουσική αλλά και με τη λογική της επιτόπιας έρευνας, μαθητεύοντας κοντά στον Σίμωνα Καρά, στο «Σύλλογο προς Διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής», ενώ παράλληλα φοιτά στο νυχτερινό Γυμνάσιο.

Ως μέλος της χορωδίας του Σίμωνα Καρά αρχίζει η σχέση της και με το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας/Ε.Ι.Ρ όπου αργότερα, le 1954, προσλαμβάνεται στο Τμήμα Εθνικής Μουσικής. Από τη θέση αυτή γνωρίζει τους σημαντικότερους λαϊκούς μουσικούς, οι οποίοι την εποχή εκείνη της εσωτερικής μετανάστευσης συρρέουν στην Αθήνα απ’ όλες τις περιοχές της Ελλάδας, και τους οποίους το ΤΕΜ ηχογραφεί για τις εκπομπές του.

Παράλληλα κάνει μουσική επιμέλεια σε εκδόσεις δίσκων, θεατρικές εκπομπές, κινηματογραφικές ταινίες. le 1963 αρχίζει τα ταξίδια της στην επαρχία για επιτόπιες καταγραφές και συγκέντρωση μουσικού υλικού για το προσωπικό της αρχείο με δικά της μηχανήματα.

le 1971 παραιτείται από την Ραδιοφωνία. Την ίδια χρονιά-σταθμό αποδέχεται την πρόσκληση του Διονύση Σαββόπουλου και πρωτοεμφανίζεται στο νεανικό κλαμπ Ροντέο, δίνοντας μια μεγάλη έκτοτε στροφή στη σχέση των νέων με την παραδοσιακή μουσική.

Τις σημαντικές αυτές εμφανίσεις ακολουθεί η συμμετοχή στο Φεστιβάλ Μπαχ στο Λονδίνο, οργανωμένο από τη Λίλα Λαλάντη. Η λαμπρή καλλιτεχνική καριέρα της Δόμνας Σαμίου έχει ξεκινήσει θριαμβευτικά. «Πέρασε η ντροπή που είχαν για το δημοτικό τραγούδι», όπως δηλώνει σε συνέντευξή της η ίδια.

le 1974 αρχίζει η συνεργασία με την Columbia και οι αλλεπάλληλες εκδόσεις LP. le 1976-77 με σκηνοθέτες τον Φώτο Λαμπρινό και τον Ανδρέα Θωμόπουλο γυρίζουν στην ελληνική επαρχία είκοσι επεισόδια για την εκπομπή της ΕΡΤ «Μουσικό οδοιπορικό».

le 1981 ιδρύεται ο Καλλιτεχνικός Σύλλογος Δημοτικής ΜουσικήςΔόμνα Σαμίου με σκοπό την διάσωση και προβολή της παραδοσιακής μουσικής και κυρίως την έκδοση δίσκων και τη διοργάνωση εκδηλώσεων με αυστηρές επιστημονικές και ποιοτικές προδιαγραφές, μακρυά από τις απαιτήσεις των εμπορικών εταιριών.

Το έργο της ξεπερνά πια τα ελληνικά σύνορα. Εκδίδονται δίσκοι της στη Γαλλία και τη Σουηδία. Επί σαράντα περίπου χρόνια πραγματοποιεί σειρά συναυλιών από την Αυστραλία μέχρι τη Νότια Αμερική που όχι μόνο συγκινούν τους Έλληνες της Διασποράς αλλά και αποκαλύπτουν στους ξένους μια ποιοτική «ελληνική μουσική δίχως μπουζούκι», όπως γράφτηκε σε κάποια κριτική συναυλίας της στη Σουηδία.

Στο εσωτερικό της Ελλάδας οι εμφανίσεις της σε συναυλίες κάθε είδους και με κάθε αφορμή είναι αναρίθμητες καθώς και οι τιμητικές προσκλήσεις και τα αφιερώματα, comme par ex.. η επετειακή παράσταση για τα 70 της χρόνια: «Η Δόμνα Σαμίου στο Μέγαρο Μουσικής: η γνωστή και άγνωστη Δόμνα», τον Οκτώβριο του 1998.

Για τις ποικίλες δραστηριότητες της συνεργάζεται με τους πιο καταξιωμένους Έλληνες και ξένους μουσικούς, μουσικολόγους, λαογράφους, εθνομουσικολόγους αλλά και διδάσκει, μυεί και αναδεικνύει πρωτόβγαλτους νέους καλλιτέχνες.

Aπό το 1994 δίνει μαθήματα δημοτικού τραγουδιού για ενήλικες στο Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Οργάνων της Αθήνας. Πάμπολλες είναι επίσης οι πρωτοβουλίες της και έμπρακτη και ανιδιοτελής η προσφορά της σχετικά με την βελτίωση της μουσικής εκπαίδευσης των παιδιών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, αίτημα παιδαγωγικά πρωταρχικό και επιτακτικό κατά την ίδια.

Καταξιωμένη και αγαπητή για την προσφορά και την προσήνια της είδε το έργο της να αναγνωρίζεται πολλαπλά και τιμήθηκε με πολλές διακρίσεις, με αποκορύφωση την απονομή μεταλλίου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κ. Στεφανόπουλο το 2005.

source : tovima.gr

Οι γυναίκες τραγουδούν τα δημοτικά στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών παρουσιάζει τη συναυλία «Γυναικείες φωνές στο δημοτικό τραγούδι» την Τετάρτη 29 Φεβρουαρίου 2012.

Η συναυλία είναι αφιερωμένη στην κορυφαία ερμηνεύτρια Δόμνα Σαμίου. Μια γυναίκα που έχει γράψει ιστορία στο χώρο του δημοτικού μας τραγουδιού, τόσο με τη φωνή της, το ήθος, το ύφος και τις αυθεντικές εκτελέσεις της όσο και με την εμπεριστατωμένη γνώση της πάνω στο αντικείμενο της παραδοσιακής μας μουσικής μέσα από την πολύχρονη έρευνα και καταγραφή της.

Με τραγούδια του κύκλου της ζωής(νανουρίσματα, του γάμου, της ξενιτιάς, μοιρολόγια) αλλά και παλαιότατες αφηγηματικές μπαλάντες με δραματικό περιεχόμενο (παραλογές) που παραπέμπουν στο αρχαίο δράμα συναντάμε τις γυναίκες στην παράδοση του δημοτικού τραγουδιού. Ιέρειες στις «διαβατήριες» τελετές (που σχετίζονται με τη γέννηση, το γάμο, το θάνατο και την επικοινωνία με τα υπερφυσικά στοιχεία), οι γυναίκες διαχειρίζονται έναν ευρύτατο κύκλο τραγουδιών με έντονα συμβολικό περιεχόμενο και λειτουργίες.

Οι «Γυναικείες φωνές στο δημοτικό τραγούδι», «μέσο επικοινωνίας» ανάμεσα στον πραγματικό και τον υπερφυσικό κόσμο, έχουν τον πρώτο λόγο στην τέταρτη κατά σειρά συναυλία του Αφιερώματος στους Δεξιοτέχνες της Ελληνικής Παραδοσιακής Μουσικής – σε επιμέλεια Λάμπρου Λιάβαπου θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 29 Février, à 8.30 το βράδυ, στην Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης. Η Σειρά Δεξιοτέχνες της Ελληνικής Δημοτικής Μουσικής εντάσσεται στο πλαίσιο του Κύκλου Ελληνική Μουσική.

Η Σαβίνα Γιαννάτου, η Κατερίνα Ζάκκα, η Μαρία Κώτη, η Κατερίνα Παπαδοπούλου, η Γιασεμή Σαραγούδα μας ταξιδεύουν στην παράδοση με τραγούδια από την Ήπειρο και την Κρήτη μέχρι την Μικρά Ασία.

Μαζί τους δεξιοτέχνες της παραδοσιακής μας μουσικής (Σαραγούδας, Αρκαδόπουλος, Σινόπουλος, Τσιαμούλης κ.α.)

Χορεύουν και τραγουδούν οι γυναίκες από τη Νέα Ερυθραία

Οι επιλογές στη συναυλία καλύπτουν πολλά και διαφορετικά μουσικά είδη απ’ όλες τις περιοχές του Ελληνισμού καθώς και διαφορετικές τεχνικές τραγουδίσματος. Οι συμμετοχές περιλαμβάνουν ‘επαγγελματίες’ τραγουδίστριεςτη Σαβίνα Γιαννάτου, τη σπουδαία σύγχρονη ερμηνεύτρια που έχει ταυτιστεί στη συνείδησή μας με τις «μουσικές του κόσμου», την αυθεντική ερμηνεύτρια των ηπειρώτικων τραγουδιών Κατερίνα Ζάκκα, την Ηρακλειώτισσα τραγουδίστρια του συγκροτήματος «Χαίνηδες», Μαρία Κώτη, την Κατερίνα Παπαδοπούλου που μας ταξιδεύει στον μακρινό Πόντο και ιδιαίτερη πατρίδα της, τη Σμυρνιά Γιασεμή Σαραγούδα (σύζυγο του κορυφαίου λαϊκού δεξιοτέχνη του ουτιού Νίκου Σαραγούδα που θα τη συνοδεύσει επί σκηνής), μεγάλη ερμηνεύτρια του μικρασιάτικου τραγουδιούόσο και απλές γυναίκες που τραγουδούν και, ταυτοχρόνως, χορεύουν σε γιορτές, έθιμα και τελετουργίες αλλά και στην καθημερινή τους ζωή όπως συμβαίνει με τις Γυναίκες από τη Νέα Ερυθραία.

Στο πλευρό τους εμφανίζονται ακόμη

οι μουσικοί Αλέξανδρος Αρκαδόπουλος (κλαρίνο), Σωκράτης Σινόπουλος (ποντιακή και πολίτικη λύρα, πολίτικο λαούτο), Χρίστος Τσιαμούλης (ούτι, λαούτο), Πάνος Δημητρακόπουλος (κανονάκι), Στέλλα Βαλάση (σαντούρι) και Κώστας Μερετάκης (κρουστά).

Ο εθνομουσικολόγος, καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος του Μουσείου Λαϊκών Οργάνων, Λάμπρος Λιάβας, βάζει την υπογραφή του στην επιμέλεια του αφιερώματος που δίνει την ευκαιρία στο κοινό να έρθει σε άμεση επαφή με κορυφαίους δεξιοτέχνες της λαϊκής μας παράδοσης που παρουσιάζουν αντιπροσωπευτικά κομμάτια από πολλές περιοχές της Ελλάδας καθώς και από τις «άκρες του ελληνισμού» (Μικρά Ασία, Πόντο, Καππαδοκία).

Στην τέταρτη κατά σειρά συναυλία του Αφιερώματος στους Δεξιοτέχνες της Ελληνικής Παραδοσιακής Μουσικής, γυναίκες προερχόμενες από διαφορετικές γενιές, χώρους και «σχολές» του δημοτικού τραγουδιού, «επαγγελματίες» και μή, αποδίδουν άλλοτε με παραδοσιακό ύφος κι άλλοτε με έθνικ αποχρώσεις αντιπροσωπευτικά δείγματα της τέχνης τους, με επιλογές από το ρεπερτόριο της στεριανής και της θαλασσινής Ελλάδας καθώς και από τις «Άκρες του Ελληνισμού» (Μικρά Ασία, Πόντο).

Η αειθαλής Γιασεμή Σαραγούδα με καταγωγή από παλιά μουσική οικογένεια της Σμύρνης, ερμηνεύει παραδοσιακά μικρασιάτικα τραγούδια – κάτι που κάνει από τα 16 της χρόνιασυνοδεία του συζύγου της, κορυφαίου ουτίστα Νίκου Σαραγούδα.

Η βαθειά γνώστρια των ηπειρώτικων μοιρολογιών και τραγουδιώντης ξενιτιάς Κατερίνα Ζάκκα επικοινωνεί μέσα από την αυθεντικότητα της ερμηνείας της το συναίσθημα του πόνου και της απώλειας της γυναίκας που μένει πίσω αποχαιρετώντας πεθαμένους ή φευγάτους.

Η Κατερίνα Παπαδοπούλου μας ταξιδεύει στην ιδιαίτερη πατρίδα της, ερμηνεύοντας τραγούδια από τον Πόντο, την Κωνσταντινούπολη και το γειτονικό Αιγαίο, με τον σύζυγό της, Σωκράτη Σινόπουλο, να τη συνοδεύει στην ποντιακή και την πολίτικη λύρα και το πολίτικο λαούτο ενώ η τραγουδίστρια των «Χαίνηδων», Μαρία Κώτη,  μας μεταφέρει στην Κρήτη ερμηνεύοντας «ταμπαχανιώτικα» ή αλλιώς «κρητικά ρεμπέτικα»: αστικά λαϊκά τραγούδια που συνδυάζουν το μικρασιάτικο με το κρητικό μουσικό ιδίωμα σ’ ένα ιδιότυπο ρεπερτόριο.

Τον πολύ ιδιαίτερο ρόλο της γυναίκας ως «ιέρειας» στις «διαβατήριες» τελετές (όπως τα «νανουρίσματα» που σχετίζονται με τη γέννηση, τα τραγούδια του γάμου ή τα μοιρολόγια) και αφηγήτριας σε παλαιότατες μπαλάντες με δραματικό περιεχόμενο (παραλογές) που παραπέμπουν στο αρχαίο δράμα, έχει η σπουδαία ερμηνεύτρια και συνθέτρια Σαβίνα Γιαννάτου, η σύγχρονη δική μας «φωνή της Μεσογείου και του κόσμου», όπως την έχουν αποκαλέσει.

Στο αποκορύφωμα της βραδιάς, οι Γυναίκες από τη Νέα Ερυθραίαμια ξεχωριστή παρέα «φιλενάδων» με καταγωγή από την ιωνική Ερυθραία της Μικράς Ασίας, οι οποίες στην καθημερινή τους ζωή διοργανώνουν σε σταθερή βάση γνήσια μικρασιάτικα γλέντια και τελετουργίες, υπόσχονται να συμπαρασύρουν με το τραγούδι, τη μουσική και το χορό τουςτα στοιχεία, c'est, που συναποτελούν την «ομοούσια κι αδιαίρετη τριάδα του λαϊκού μας πολιτισμού» – το κοινό του Μεγάρου, καλώντας το να γίνει κοινωνό μιας φιλοσοφίας ζωής που υπακούει στην ενεργή συμμετοχή και την αυθεντικότητα της έκφρασης.

 source : culturenow.gr